De NPO kopt het maar weer eens ‘Veel ouderen lopen zwaar letsel op door val‘. En ik word er weer eens pissig van. Wij zijn 70 en we krijgen het voortdurend ingeprent dat we een risico zijn. Want de simpele conclusie voor veel argeloze lezers is: ouderen lopen ‘meer risico’. Los van het misbruik van de statistiek wordt ik vooral boos om het taalgebruik. Dat wil dat ik mijzelf als risico ga zien en dat ik mij gehoorzaam voeg in een patroon van hulp van ‘deskundigen’. Want dat ben ik zelf kennelijk niet meer. Gewoon omdat ik ouder ben. En zo zien anderen mij dan waarschijnlijk ook: ouder en dus een risico.
De cijfers
Wat betreft de statistiek. Natuurlijk kunnen we groepsgemiddelden niet zomaar toepassen op onszelf. Maar dat staat er niet bij en de suggestie is juist dat ook wij persoonlijk, omdat we ouderen zijn, ‘meer risico’ lopen. In de kop wordt ook meteen de ernst flink aangezet met dat ‘zwaar letsel’. Overigens een discutabele term want hoe zwaar is een gebroken pols? En trouwens, als je geen ernstig letsel hebt, waarom zou je dan naar de spoedeisende hulp moeten?
De PZC zet de cijfers nog wat extra aan: maar liefst ‘124.000 senioren’ op de spoedeisende hulp. Dat is dan net 7% van de in totaal 1,8 miljoen opnames daar, terwijl die senioren 16% van de Nederlandse bevolking uitmaken. Paniek om niks in Zeeland.
De test
Maar goed, ik ben ouder en braaf doe ik de Risicotest voor Vallen, gratis aangeboden door onze zorgzame overheid. Ik meen mij te herinneren dat ik bij het wandelen een keer gestruikeld ben over een rare rand van de weg en vul bij die vraag dus netjes ‘Ja’ in. Verder valt er niets te melden. Wat is de uitslag? ‘Je hebt een matig valrisico’ – tjonge, dat wist ik nog niet.
Maar los van het misbruik van statistiek is het vooral het taalgebruik dat mij goed tegen de haren instrijkt. Het is insinuerend, manipulatief en soms zelfs kleinerend. Hier komt de testuitslag met in cursief mijn commentaar.
“Je hebt een matig valrisico.”
Dat ‘je’ is minder gepast tegenover ouderen, maar goed. Maar die ’testuitslag’ vertelt niets dat ik al niet wist.
“Gelukkig kan je zelf veel doen om een val te voorkomen.
Het is belangrijk dat je valrisico niet verder toeneemt. Door te oefenen kan je dit voorkomen. Zo kan je zo lang mogelijk zelfstandig blijven. En de dingen blijven doen die voor jou belangrijk zijn, zoals samen op stap gaan of spelen met de kleinkinderen.”
Aha, ik heb dus wel een ‘valrisico’ en daar moet ik echt iets aan doen. Dan blijf ik tenminste ‘zo lang mogelijk zelfstandig’ – want ik moet natuurlijk wel weten welk dreigend oordeel mij eens wacht: zorg! Maar toch wel lief dat ik graag met mijn kleinkinderen speel – want in een andere context is opa dan juist weer een risico…
“Bekijk hieronder het valpreventieaanbod bij jou in de buurt.
Wil je weten welk valpreventieaanbod er bij jou in de buurt is? Vul dan jouw straatnaam, postcode of gemeente in.”
Ook al is mijn risico ‘matig’, ik moet en zal naar die valpreventie toe. Eerst kwam het ‘aanbod’ al langs op een roodgekleurde pagina, nu moet het nog eens herhaald worden.
Bij de ‘Tips’ tussendoor blijkt trouwens dat wekelijks stofzuigen en dagelijks een ommetje lopen al meetelt als training voor spierkracht en evenwicht. Dat valt dan weer mee. En de ‘Tip’ om het huis ‘een stuk veiliger’ te maken is echt geestverruimend. Daar hadden wij zelf nog nooit aan gedacht: snoeren vastleggen, antislip onder het kleed, niks op de trap laten liggen, voldoende licht, slingerend speelgoed opruimen… Tjonge, je kunt wel zien dat hier Deskundigen adviseren.
Maar dan de toelichting bij mijn testuitslag – met mijn commentaar.
“Je hebt een matig valrisico. Komt dat als een verrassing? Je bent niet de enige. Veel mensen herkennen dit niet meteen bij zichzelf. Toch laat onderzoek zien dat sommige valrisico’s minder duidelijk zijn. Deze test helpt om die risico’s vroeg op te sporen, zodat je zelf aan de slag kan om zo lang mogelijk sterk en zelfstandig te blijven.”
Ja, dat was toch wel even schrikken, hoor, dat Ook Ik een Valrisico heb. Nooit gedacht dat ik ooit kon vallen. Maar gelukkig: die domheid deel ik dan met ‘veel mensen’. Daarna wordt de taal echt vals. Er is ‘onderzoek’ – dus heeft de Wetenschap zich hierover gebogen en is het Absoluut Waar. Maar het is gelukkig ‘vroeg op te sporen’ – want stel je voor dat je net iets zou missen, je weet het maar nooit, hè? Want ik wil toch net als ‘veel mensen’ ook normaal zijn en ‘zo lang mogelijk sterk en zelfstandig’ blijven? Wetenschap als stoplap en gatenvuller, risico om je bang te maken en dat hopeloze ideaalbeeld van sterk, sportief en fit. Zum kotzen.
“Je krijgt deze testuitslag omdat je tenminste één van de volgende vragen met ‘Ja’ hebt beantwoord:
Ben je gevallen in het afgelopen jaar?
Ben je bang om te vallen?
Heb je moeite met bewegen, lopen of evenwicht houden?”
Ik ben dus een risicogeval enkel en alleen omdat ik een rare stoeprand te laat zag? Wat ik me trouwens ook niet met zekerheid kan herinneren – maar dat zal wel weer aan een andere risicocategorie liggen…
“Ook als je door iets of iemand anders bent gevallen, is het belangrijk om het valrisico verder te onderzoeken.”
Ik moet en zal naar die valpreventie.
En heus, ik klim niet meer op de steiger om zoonlief te helpen. Ik ben nu de sjouwer op de vaste grond. En lampen verwisselen op een wankel krukje deed ik al nooit. Ooit lapte ik trouwens wel de ramen van veertien verdiepingen Olympusflat staande op een los trapje dat net boven het balkonhekje uitstak… Maar vandaag kijk ik netjes waar ik loop, al kan struikelen iedereen een keer gebeuren.
Irrationeel
Wat in zo’n campagne, volgens mij met opzet, compleet buiten beeld blijft, is het eigenlijke belang dat onze zorgzame overheid hierbij heeft. Het gaat niet om bezorgdheid voor haar burgers, maar over de capaciteit op de spoedeisende hulp. Die moet immers zo klein mogelijk blijven, want de kosten van de zorg, blablabla. Humo’s ‘suggestie’ om vallende bejaarden te beboeten komt niet uit het luchtledige. Maar als diezelfde overheid geld naar defensie wil schuiven – waarvan ik heus de redelijkheid inzie – dan haalt ze dat gewoon weg bij diezelfde zorg.
Onder het mom van een in eerste aanleg redelijk streven, valpreventie, wordt vooral ingespeeld op de angst om te kunnen vallen – en angst is irrationeel. Sterker nog, de angst wordt bewust opgeroepen. Achter die angst om te vallen verbergt een overheid haar vrees dat de zorg te duur wordt.
Daarom een tip van mij (gratis!): als alcohol inderdaad zo’n levensgroot probleem is, laat dan de brouwers en destilleerders eens wat van hun vermogen bijdragen. Mevrouw Heineken kan best wat missen van die pakweg 14 miljard. Moeten wij als ouderen natuurlijk wel blijven drinken…